ChatGPT krijgt een tienermodus: dit verandert er voor jongeren

Sinds deze week heeft ChatGPT een eigen tienerervaring. Wie zich opgeeft als 13 tot en met 17 jaar, of door het leeftijdsmodel van OpenAI als waarschijnlijk minderjarig wordt ingeschat, komt daar automatisch in terecht. Het gaat niet om een aparte kinder-app, maar om een aangepaste versie van de chatbot die veel jongeren allang gebruiken voor hun huiswerk, hun vragen en soms voor een gesprek dat ze met niemand anders durven te voeren.

Dit is een grote ontwikkeling en een belangrijke stap voor de veiligheid van jonge gebruikers. Wanneer een van de grootste spelers in AI standaard bescherming inbouwt voor minderjarigen, verschuift er iets in de hele markt.

Meer dan een vinkje bij je geboortedatum

Jarenlang was er maar één horde te nemen: een geboortedatum invullen die niet klopte. Dat kon elk kind van tien in vijf seconden. Sinds begin dit jaar kijkt OpenAI naar meer dan dat ene veldje en weegt het ook mee hoe lang een account al bestaat, op welke tijden iemand actief is en hoe iemand de chatbot gebruikt. Twijfelt het systeem, dan krijgt de gebruiker de veiligere versie[2].

Wie als tiener wordt gezien, merkt dat op meerdere fronten. De inhoudsregels worden strenger, er komen functies bij die op gezonder gebruik zijn gericht en ouders krijgen meer regie zonder dat ze kunnen meelezen[1][4]. Hieronder staat wat er precies verandert.

Voor wie geldt dit eigenlijk?

De nieuwe maatregelen zijn specifiek gericht op jongeren van 13 tot en met 17 jaar. ChatGPT is volgens OpenAI niet bedoeld voor kinderen jonger dan dertien en de tienermodus verandert daar niets aan. Tussen de 13 en 18 mag het wel, met toestemming van een ouder of verzorger, en die groep krijgt de nieuwe bescherming, de leeftijdsvoorspelling en de ouderinstellingen. Zodra een account als 18-plus wordt gezien, vallen die tienerbeschermingen automatisch weg. Wil je ChatGPT toch met kinderen onder de dertien gebruiken, dan adviseert OpenAI dat een volwassene de interactie doet[5].

Voor een flink deel van groep 5, 6 en 7 gaat de vraag dus niet over hoe OpenAI jonge ChatGPT-gebruikers beschermt. Zij horen de chatbot volgens de voorwaarden niet eens zelfstandig te gebruiken. En dan dient zich de vraag aan waar elke leeftijdsgrens op stuit: een kind van elf vult een ander geboortejaar in, gebruikt het account van een oudere broer of komt er via een gedeelde tablet gewoon langs. Daar zit meteen een gunstige kant aan de nieuwe aanpak, want de leeftijdsvoorspelling kijkt naar gedrag en accountsignalen in plaats van naar een bewijs van identiteit. Een jonger kind dat er langs glipt, valt daardoor alsnog onder de strengere instellingen[2].

Een chatbot die niet meer doet alsof hij voelt

In de vernieuwde Model Spec legt OpenAI vast dat ChatGPT bij tieners geen romantische relatie mag simuleren, geen emotionele afhankelijkheid mag aanmoedigen, zich niet als vriend mag positioneren en niet mag suggereren dat het gevoelens of een bewustzijn heeft. Waar het kan, hoort de chatbot de jonge gebruiker richting echte mensen te bewegen[3].

Daarmee pakt OpenAI iets aan waar geen inhoudsfilter ooit iets tegen had kunnen beginnen. Denk aan wat een chatbot een kind te bieden heeft: hij heeft altijd tijd, wordt nooit ongeduldig en vindt steeds de juiste woorden. Voor een kind van elf of vijftien is dat behoorlijk verleidelijk gezelschap. Amerikaans onderzoek van Common Sense Media liet vorig jaar zien dat 72% van de onderzochte tieners weleens een AI-companion had gebruikt en dat de helft dat regelmatig deed. Een op de drie besprak een serieus onderwerp liever met zo’n AI dan met een mens[11]. Dat ging over AI-companions als categorie en niet over ChatGPT alleen en toch zegt het genoeg over waarom die grens er nu staat.

Onderzoekers zien die verschuiving met zorg aan. De tienerjaren zijn bepalend voor de sociale ontwikkeling en daar hoort het leren lezen van sociale signalen bij. Daar komt bij dat AI-systemen hun gebruikers geneigd zijn naar de mond te praten en vaak gelijk te geven, waardoor een tiener minder oefening krijgt in het omgaan met echte wrijving[8].

Er zijn allerlei soorten sociale signalen die kinderen moeten leren interpreteren en waar ze mee om moeten gaan. Maar van een chatbot leren kinderen niet zoveel over lichaamstaal.

Michael Robb — onderzoeksleider Common Sense Media

Waarom OpenAI hier nu mee komt

Zo’n koerswijziging komt zelden uit de lucht vallen en deze ook niet. OpenAI kreeg het afgelopen jaar zware kritiek over zich heen en staat in meerdere rechtszaken waarin families stellen dat eerdere versies van ChatGPT gesprekken over zelfdoding en zelfbeschadiging onvoldoende begrensden. Reuters schreef in augustus 2025 over een zaak rond een zestienjarige jongen[6] en meldde in juni van dit jaar dat er inmiddels meerdere vergelijkbare procedures liepen[7].

Belangrijk om daarbij te zeggen: het gaat om beschuldigingen die nog aan de rechter voorliggen, dus over oorzaak en gevolg is juridisch niets vastgesteld. Wat wel vaststaat, is dat de vragen eronder het denken over AI en jongeren blijvend hebben veranderd. Dat een bedrijf zijn eigen product daarop herziet en zwart-op-wit vastlegt hoe het zich richting minderjarigen hoort te gedragen, vinden wij een stap in de goede richting.

Hoe sluitend kan zo’n grens zijn?

Lees ook

Social media verbieden tot je 16e: lost dat echt iets op?

Lees de blog

Australië laat zien hoe dat in de praktijk uitpakt. Daar ging vorig jaar een leeftijdsgrens in voor social media onder de zestien en de eerste cijfers waren indrukwekkend: platforms beperkten of verwijderden ongeveer 4,7 miljoen accounts[9]. Drie maanden later bleek de werkelijkheid rommeliger. Ruim acht op de tien onderzochte jongeren zat nog op minstens één platform waarvoor ze te jong waren en ongeveer de helft zei dat hun leeftijd nooit was gecontroleerd[10].

Zo’n grens verhoogt de drempel en verandert wat normaal is en dat is winst die je niet moet wegwuiven. Het kind dat er alsnog langs komt, moet vervolgens zelf kunnen inschatten wat het voor zich heeft.

Betere bescherming en blijven leren

Wat er met deze update vooral verschuift, is het vertrekpunt. De techniek doet meer dan een jaar geleden, waardoor een les over AI minder om de gevaren hoeft te draaien en meer om de werking: waarom een systeem soms weigert en waarom iets wat overtuigend klinkt alsnog onjuist kan zijn. Die kennis maakt het verschil zodra een leeftijdscheck iemand verkeerd inschat.

Onder de dertien is ChatGPT officieel niet bedoeld en voor tieners bouwt OpenAI nu extra bescherming in. In beide gevallen blijft digitale opvoeding nodig, simpelweg omdat een leeftijdsgrens niet voorkomt dat een kind toch toegang krijgt. Bij The DigiClub noemen we dat digitale straatwijsheid: leren kijken, kiezen en je eigen grenzen bewaken. De vangrails mogen dus best een stuk hoger. Zolang kinderen ondertussen ook leren sturen.